Για την άνοδο της ακροδεξιάς στην ΕΥΡΩΠΗ

Κατα σειρά εμφανίσεως: Ιωακειμίδης, Μάρδας, Κύρτσος, Σχοινάς, Σρόιτερ, Λιαργκόβας

Αχ πουλάκια μ’, τι έπαθα. Η κακιά η ώρα μ’ έβγαλε, Σάββατο απόγευμα με υπέροχο καιρό, στο ίδρυμα Ευγενίδου, να θέλω να φάω τις κοτσίδες μου μ’ αυτά που άκουγα. Φτυχώς που είχα εκλεκτή παρέα να λέω τον πόνο μου. Που να σας τα λέω. Γιατί θα τ’ ακούσετε, θέτε δε θέτε. Τι μου φταίτε να γρινιάζω σε σας; Μα, τι σόι ιντερνετικοί φίλοι θα ‘σαστε αν δε μου σταθείτε σε μια δύσκολη στιγμή;  Το λοιπόν. Μαζεύτηκε όλος ο καλός ο κόσμος στην αίθουσα διαλέξεων του Ιδρύματος για να μιλήσουν για τις ευρωεκλογές σε μια ΕΥΡΩΠΗ που αλλάζει (♫♪ δίχως να κοιτάζει~ τη δικιά σου~ μελαγχολία ♫♪), καλεσμένοι εκ της HAPSc (γείτσες), η οποία ένα πουλάκι (γιου νόου χου γιου αρ) μου σφύριξε ότι είναι ΝουΔοφωλιά και με προετοίμασε ψυχολογικά για το τι να περιμένω. Οφείλω να ομολογήσω ότι δεν προετοιμάστηκα αρκετά.  Δεν είμαι τόσο σαδιστής ώστε να σας πρήξω με όλες τις λεπτομέρειες, μόνο τα σημεία που με προβλημάτισαν θα αγγίξω, σε σχέση πάντα με την άνοδο της ακροδεξιάς στην ΕΥΡΩΠΗ.

  

Στην αρχή της εκδήλωσης λοιπόν, από την τοποθέτηση του συντονιστή Σρόιτερ, ο οποίος έκανε λόγο μεταξύ άλλων και για την άνοδο της ακροδεξιάς στην ΕΥΡΩΠΗ, μου ξανάρθε στο μυαλό η Απορία, που μου είχε σχηματιστεί τον καιρό που γεννιόταν αυτή η τάση: Πώς είναι δυνατόν σε ένα πολιτικο-οικονομικό οικοδόμημα που υποτίθεται ότι δημιουργήθηκε για να αμβλυνθούν οι εθνικοί οικονομικοί ανταγωνισμοί, οι συνεπαγόμενοι εθνικισμοί και η περιχαράκωση στα εθνικά σύνορα, σήμερα αυτά τα φαινόμενα να είναι οξύτερα από ιδρύσεώς του; Τι σταμάτησε να δουλεύει κι έχουμε αυτή την έξαρση, αν δούλεψε ποτέ πραγματικά; Στο ερώτημα αυτό επανήλθα εσωτερικά αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, εμπλουτίζοντάς το βάσει των τοποθετήσεων των ομιλητών. Ενώ αρχικά είχα την πρόθεση να το υποβάλλω εκεί, στο τέλος έγινε τόσο μεγάλο που είπα να το γράψω εδώ :).

Πρώτος μίλησε ο Μαργαρίτης ο Σχοινάς, ο οποίος παραπονέθηκε ότι δεν μιλάμε για την ΕΥΡΩΠΗ όπως της αξίζει καθώς θα έπρεπε να γίνεται μια πλατιά δημοκρατική κουβέντα κι όχι η συζήτηση για την ΕΥΡΩΠΗ να γίνεται  σε κλειστά, επιστημονικά (πεισμένα ευρωφιλικά) ακροατήρια. Περιέργως πώς, δεν θυμάμαι να έχει προσπαθήσει να κάνει κάποια ομιλία με ανοιχτή προσέλευση με θέμα την ΕΥΡΩΠΗ. Μάλλον γιατί δε θα ‘ρχόταν κανένας, έχει δουλειές, δεν αδειάζει ο κόσμος. Το γιατί οι πλατιές μάζες του κόσμου έχουν γυρίσει την πλάτη στα ευρωπαϊκά θέματα δεν φάνηκε να τον προβληματίζει ιδιαίτερα. Θέματα όπως το προσφυγικό, τη θέση των μειονοτήτων τα προσπέρασε πετώντας συνθήματα για τις αξίες της ΕΥΡΩΠΗΣ, γρήγορα κι ανώδυνα, χωρίς ουσία. Δεν παρέλειψε να συμπεριλάβει στην ομιλία του, κι αυτό κρατήστε το, την πρόθεση αντεπίθεσης της ΕΕ σε όσους χρησιμοποιούν τις νέες τεχνολογίες για να υπονομεύσουν τη δημοκρατία στην ΕΥΡΩΠΗ, αναφερόμενος στο Brexit αλλά και την άνοδο Τραμπ. (Ρε την έρμη την ΕΥΡΩΠΗ, πάντα κάποια σκοτεινή εξωτερική, συνήθως εξ ανατολών, δύναμη προσπαθεί να την καταστρέψει…). Ανέφερε το πόσο επώδυνο θα ήταν αν η Ελλάδα έβγαινε από το ευρώ, λες και θα ήταν η πρώτη φορά που η χώρα έβγαινε από νομισματική ένωση (Βλέπε Λατινική νομισματική ένωση, κανόνας συναλλάγματος χρυσού)... Τελείωσε λέγοντας ότι το μέλλον της ΕΥΡΩΠΗΣ περνά από την Αφρική, κι ότι οφείλουμε να βοηθήσουμε τον μέσο Αφρικανό πολίτη να μπορέσει να ευημερήσει στη χώρα του για να μην θαλασσοπνίγεται στη Μεσόγειο. Δεν ξέρω αν κατάλαβε τις ζοφερές συνδηλώσεις αυτής του της τοποθέτησης. Η δημοκρατική ΕΥΡΩΠΗ, στον 21^ο αιώνα, να θέλει να επεκταθεί στην Αφρική, επιδιδόμενη σε ένα είδος νεοαποικιοκρατίας και να μοιραστεί σφαίρες οικονομικής επιρροής με τις ήδη δικτυωμένες αμερικάνικες πολυεθνικές και την Κίνα...(Εν είδη υποσημείωσης: η μεγάλη οικονομική κρίση του 1873-1896 είχε σαν αποτέλεσμα: α) την αναδιάρθρωση των δυτικών οικονομιών μέσω της δημιουργίας καρτέλ-τραστ και β) την αποικιοκρατία ως μέσο εξασφάλισης νέων αγορών για τα προϊόντα τους. Ο ανταγωνισμός για την επικράτηση σε όσο το δυνατόν περισσότερες αγορές δημιούργησε τις υλικές προϋποθέσεις για τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο).

Μετά τον Σχοινά, μίλησε ο καθηγητής Παναγιώτης Ιωακειμίδης, ο οποίος μας ξάφνιασε γνωστοποιώντας μας την ύπαρξη ανισοτήτων στην ΕΥΡΩΠΗ (ΣΟΚ!!!) κι ότι χρειαζόμαστε περισσότερη κοινωνική ΕΥΡΩΠΗ (ΟΥΑΟΥ!!!), αλλιώς η ΕΥΡΩΠΗ δεν έχει μέλλον (ΚΛΑΨ, ΛΥΓΜ!!!). Βέβαια ο κύριος καθηγητής, όπως κάθε ακαδημαϊκός που σέβεται τον εαυτό του, δεν ευαρεστήθηκε να μας ενημερώσει πώς θα γίνει αυτή η άρση των ανισοτήτων. Εδώ επανέρχομαι στην Απορία μου. Είναι τόσο τυφλή η ΕΥΡΩΠΗ ώστε να μην καταλαβαίνει ότι οι κοινωνικές-οικονομικές ανισότητες λειτουργούν διαβρωτικά για τις κοινωνίες; Τι γεννά αυτές τις ανισότητες και πώς μπορεί η ΕΥΡΩΠΗ αν όχι να τις εξαλείψει, να τις απαλύνει; Γιατί δείχνει ανεξήγητη εμμονή, κι αυτό φάνηκε ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, στο να περιορίζεται στην διαχείριση των αποτελεσμάτων της κρίσης και να κωλυσιεργεί μεταθέτοντας τη λύση για το απώτατο μέλλον; Ή να αναρωτηθούμε και το πιο βασικό: Έχει βιώσιμη λύση; Κι αν ναι, για ποιον; Για τους πολλούς ή για τους λίγους;

Ύστερα στο βήμα ανέβηκε ο Δημήτρης Μάρδας, ο οποίος μίλησε για τις ευρωπαϊκές νομοθεσίες που έχουν περάσει κατά καιρούς (6-pack, 2-pack, δημοσιονομικό σύμφωνο) και στάθηκε στην οικονομική «ορθοδοξία», όπως είπε πολύ ευφημιστικά την λιτότητα, που αναδίδουν αυτές οι πολιτικές καθώς και ότι τα πλεονάσματα του Βορρά είναι τα ελλείμματα του Νότου κι ότι όπως τιμωρούνται τα υπερβολικά ελλείμματα θα έπρεπε να τιμωρούνται και τα υπερβολικά πλεονάσματα (προβλέπεται από ευρωπαϊκή οδηγία αλλά δεν εφαρμόζεται). Είπε επίσης ότι τα δικά μας (της ΕΥΡΩΠΗΣ) λάθη δίνουν χώρο στις ακροδεξιές δυνάμεις. Επομένως, γυρνώντας στην Απορία μου, η ΕΥΡΩΠΗ διέγνωσε την ασθένεια (κρίση) και εφάρμοσε -μονεταριστικό-  καθάρσιο και κλύσμα (λιτότητα), σπέρνοντας κατ’ αυτό τον τρόπο δυσαρέσκεια και θερίζοντας δημαγωγούς και λαϊκιστές, που παρεισέφρησαν στον δημόσιο λόγο και χώρο υποσχόμενοι πανάκειες. Εκμεταλλευόμενοι αυτόν τον χώρο, τους επετράπη να βάλουν την ξενοφοβική τους ρητορική ψηλά στην πολιτική ημερήσια διάταξη. Μια μερίδα πολιτών, αποξενωμένων από τα κοινά, ταυτίστηκαν μ' αυτή τη ρητορική, αναγνωρίζοντας στον «ξένο» την αιτία της κακοδαιμονίας του. Από τη στιγμή που η μαυρίλα απέκτησε έρεισμα στους πολίτες, άρχισε να γίνεται επικίνδυνη αλλά και να παίρνεται υπόψη στους πολιτικούς υπολογισμούς.

Στην αίθουσα υπήρχε κι ο Κύρτσος ο οποίος υπογράμμισε την ανάγκη αυτοκριτικής. Έμεινε στην υπογράμμιση. Δεν έδωσα βάση στο τι έλεγε, προσπαθούσα να θυμηθώ πόσα χρωστάει για το φρι πρες έντυπό του, το οποίο διετίθετο στα τραπεζάκια έξω από την αίθουσα και για το οποίο είχε πάρει κάτι μύρια σε διαφήμιση. Στο τέλος της ομιλίας του εξήρε το έργο που έχει παραγάγει η ΕΥΡΩΠΗ σε χώρες όπως: η Πολωνία, Τσεχία, Σλοβακία, Βαλτικές χώρες, Ιρλανδία (ναι, όντως, αυτές τις χώρες είπε).  Στη συνέχεια ανέβηκαν στο βήμα πρώτα ο Λιαργκόβας, που έθετε ερωτήματα και τα απάνταγε μόνος του και έπειτα η καθηγήτρια Ασδεράκη που μας είπε πόσο αγαπάει την ΕΥΡΩΠΗ.

Τελευταίος ομιλητής ήταν ο καθηγητής Μάνθος Ντελής, ο οποίος φρόντισε εξ αρχής να μας ξεκαθαρίσει ότι είναι ευρωπαϊστής. Ήταν ο μόνος που μίλησε για δημοκρατικό έλλειμμα στην Ευρώπη αναφέροντας το παράδειγμα του Eurogroup, δηλαδή ενός μη εκλεγμένου σώματος που παίρνει πολιτικές αποφάσεις, πράγμα που δε συνάδει με την φιλελεύθερη δημοκρατία (χωρίς όμως να παραβλέπει την χρησιμότητά του).  Έκανε λόγο και για τις οικονομικές ανισορροπίες που κατατρύχουν την ΕΥΡΩΠΗ, χωρίζοντάς τες σε τρεις κατηγορίες: την ανισορροπία ανάπτυξης, του χρέους και της αγοραστικής δύναμης, δείχνοντας και γραφήματα προς επεξήγηση των επί μέρους φαινομένων (δημόσιο χρέος, ανεργία νέων και αύξηση των εισοδημάτων του top 1% από τη δεκαετία του 80 κι έπειτα), χωρίς όμως να διεισδύει στην ουσία των γενεσιουργών αιτίων τους. Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προτάσεις του για την επίλυση αυτών των ανισορροπιών (ήταν ο μόνος που πρότεινε κάτι χειροπιαστό που μπορεί να αποτελέσει βάση για συζήτηση):

•         Πρώτον, πρότεινε τη δημιουργία Ευρωπαϊκού Υπουργείου Οικονομικών, που να εκλέγεται. (Δεν είναι πρωτάκουστο αυτό, το χει γράψει κι ο Βερέμης σε βιβλίο του).

•        Δεύτερον, ένα ταμείο αναδιανομής πόρων από: α) υπάρχοντα κορβανά, β) με φόρους σε: i) πολύ πλούσιους (εισόδημα>200.000€, περιουσία>2 εκ. €),  ii) κληρονομιά, iii) στις μεγάλες βιομηχανίες, 30 €/τόνο απορριμμάτων.

•         Τρίτον, να βελτιωθούν οι θεσμοί, με την ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης, την αναβάθμιση της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και την βελτίωση του συστήματος υγείας.

•        Τέταρτον, αφού τόνισε το πρόβλημα της διαφυγής του παραγόμενου πλούτου από την ΕΥΡΩΠΗ, πρότεινε την μετατροπή του συνόλου των πληρωμών σε ηλεκτρονικές πληρωμές. Έκλεισε καλώντας για κατάργηση των ευρωπαϊκών συνόρων.

Να πούμε εδώ ότι Κύρτσος και Σχοινάς δεν παρέλειψαν να κάνουν λόγο για την κοινή αμυντική πολιτική με τον Σχοινά μάλιστα να παραδέχεται πως θέλει να απογειώνονται μαχητικά με μια λέξη του Γιούνκερ...

Να το μαζέψουμε σιγά σιγά. Γιατί λοιπόν ανέβηκε η ακροδεξιά στην ΕΥΡΩΠΗ; Γιατί επιτρέψαμε να υπάρξει αυτό το έλλειμμα δημοκρατίας. Δεν επαγρυπνήσαμε για τη δημοκρατία ως οφείλαμε, ως πολίτες. Βυθισμένοι στην απαθή μας ιδιωτεία, τα «καλά» χρόνια, ξεχάσαμε πως η δημοκρατία είναι ένα ζωντανό πράγμα, που θέλει εμπλοκή.  Αφήνοντας τα κοινά στους επαγγελματίες της πολιτικής και τους τεχνοκράτες, είμαστε πλέον αντιμέτωποι με ένα γραφειοκρατικό μόρφωμα ξένο προς τις ανάγκες των πολιτών, που τείνει όμως ευήκοον ους στις ανάγκες των πολυεθνικών, οι οποίες με το lobbying και το φαινόμενο της επαγγελματικής αποκατάστασης πρώην αξιωματούχων της ΕΕ (πιο πρόσφατο παράδειγμα ο Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, που βρήκε στέγη στην Goldman Sachs) γνωστό ως revolving doors καταφέρνουν να ικανοποιούν τις απαιτήσεις τους. Η Ευρώπη των λαών έμεινε όνειρο στο μυαλό των ρομαντικών. Η ολοκλήρωση από τα πάνω, με τους λαούς  χωρίς να έχουν τον πρώτο λόγο, φέρνει την απομυθοποίηση της ΕΕ στη συνείδησή τους. Εδώ πρέπει να αναφέρουμε και την τύφλα της αριστεράς, ή τελοσπάντων των προοδευτικών δυνάμεων, που αντί να ζυμωθούν με τον κόσμο και να ανοίξουν νέα μονοπάτια στη σκέψη και τη δράση, ομφαλοσκοπούν και περιχαρακώνονται, αφήνοντας μεγάλα κομμάτια λαού στο έλεος καιροσκόπων. Δε θέλω να κουράσω με πολιτικοοικονομικά, αλλά όταν ένα σύστημα για να διατηρηθεί πρέπει να αναπαραγάγει ανισότητες (zero sum game), φυσικό επόμενο είναι η συσσώρευση δυσαρέσκειας*. Η εκμετάλλευση αυτής της δυσαρέσκειας, σε συνδυασμό με το βαθύ έλλειμμα παιδείας, τον στρουθοκαμηλισμό  της ΕΥΡΩΠΗΣ και την οικονομική δογματίλα στην αντιμετώπιση της κρίσης, την ανυπαρξία προοδευτικής εναλλακτικής και την αντίληψη της δια αναθέσεως σωτηρίας, έφερε την άνοδο της ακροδεξιάς. Αξίζει, ως τελευταία παρατήρηση, να σημειώσουμε το οξύμωρο του πράγματος: ο δυσαρεστημένος από την αδικία του συστήματος να επιλέγει αυτόν που ευαγγελίζεται τη βιαιότερη αναδιανομή πλούτου προς τα πάνω, υποσχόμενος ψιχία στη διανομή της πίτας μόνο για τους «δικούς» μας κι όχι για τους «ξένους».

  *Ο Τζον Μέιναρντ Κέυνς μετά τη συνθήκη των Βερσαλλιών το 1919, προειδοποιούσε στις «Συνέπειες της Ειρήνης» για τους δυσβάσταχτους όρους παράδοσης που φόρτωσαν οι Σύμμαχοι τη Γερμανία, που ήταν αδύνατον να ανταπεξέλθει. Αυτή η ταπείνωση που υπέστη η Γερμανία υπήρξε το ψυχολογικό υπόβαθρο της ανόδου του ναζισμού. Αντλώντας διδάγματα από αυτή την ιστορία, ακούγονται τελευταία όλο και περισσότερες, αναπάντεχα επικριτικές, φωνές κατά του καπιταλισμού, στο πνεύμα εκτόνωσης της δυσαρέσκειας, όπως πχ ο Μπιλ Γκέιτς, που ανακάλυψε πριν από μερικά χρόνια το σοσιαλισμό όσον αφορά την οικολογία, λέγοντας ότι οι ιδιωτικές εταιρείες είναι πολύ άπληστες για να νοιαστούν για το περιβάλλον. Άλλο παράδειγμα είναι ο Γουόρεν Μπάφετ που τάχτηκε υπέρ ενός φόρου για τους πολύ πλούσιους, παραδεχόμενος ότι πληρώνει λιγότερους φόρους από την γραμματέα του κι ότι στον ταξικό πόλεμο, η τάξη του βγήκε νικήτρια.