Σιγά σιγά οι χώρες εξετάζουν τα βήματα για επιστροφή στην κανονικότητα. Δεν αντέχουν οι οικονομίες το λοκντάουν, κι είναι λογικό. Κάθε χρόνο τέτοια εποχή, επί κανονικοτητας, οι άνθρωποι στρέφονται στη λεγόμενη βαριά μας βιομηχανία για ένα μεροκάματο. Ο τουρισμος λειτουργεί σαν ανάσα και για τους εργαζόμενους που συμπληρώνουν το εισόδημά τους αλλά και για τα κρατικά έσοδα, που παραδοσιακά τονώνονται το τρίτο τρίμηνο. Όλοι λίγο πολύ ψυχανεμιζομασταν ότι τα πράγματα φέτος δε θα είναι καλά σ' αυτόν τον τομέα. Έρχεται, λοιπόν, κι η έκθεση της Διεθνούς Ένωσης Αερομεταφορών (ΙΑΤΑ), που προβλέπει τα παρακάτω σε σχέση με τον τουρισμό στη χώρα μας, να επιβεβαιώσει την ανησυχία:
"Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, οι αναθεωρημένες προβλέψεις δείχνουν μείωση της επιβατικής κίνησης κατά 52% με απώλεια 26 εκατομμυρίων επιβατών. Πρόκειται για εφιαλτικό σενάριο δεδομένου ότι η ΙΑΤΑ εκτιμά πως θα κινδυνέψουν περισσότερες από 233.000 θέσεις εργασίας που συνδέονται με τις αερομεταφορές, με αντίστοιχη απώλεια άνω των 10 δισ. δολαρίων για την ελληνική οικονομία." (από εδώ)
Η βαριά μας βιομηχανία δε θα ξελασπώσει φέτος, κατά τα φαινόμενα, ούτε τον κοσμάκη ούτε την κυβέρνηση. Αυτή η νοοτροπία της "μονοκαλλιέργειας" σε μια οικονομία σε κάνει ευάλωτο στα σκαμπανεβασματα των διεθνών συγκυριων.
Δύσκολα τα πράγματα. Βέβαια, υπάρχουν ιστορικά παραδείγματα που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως cautionary tales, για όσους έχουν αυτιά:
Στην Ελλάδα δεν θα είναι η πρώτη φορά που θα πληρώσουμε ακριβά τέτοιες νοοτροπίες, την εξάρτηση δηλαδή από μόνο ένα αγαθό (ή υπηρεσία). Κλασικό παράδειγμα στα οικονομικά χρονικά είναι η σταφίδα, που στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα αποτελούσε το κύριο εξαγωγικό προϊόν (50% επί των συνολικών εξαγωγών στην τελευταία δεκαετία του 19ου και την πρώτη του 20ού), συνεπώς και την κύρια πηγή συναλλαγματος. Έφτασε κάποια στιγμή να καταλαμβάνει το 70% της καλλιεργήσιμης γης! Αυτη η έξαρση ευνοήθηκε από τις διεθνείς συγκυρίες: από τη μια η Αγγλία, το 1867, χαμήλωσε τους δασμούς και διευκόλυνε τις εισαγωγές. Από την άλλη, η φυλλοξέρα που χτύπησε 1878 κυρίως τα γαλλικά, αλλά και τα ιταλικά κι ισπανικά αμπέλια, οδήγησαν σε αύξηση της ζήτησης της ντόπιας σταφίδας. Η ζήτηση από τη Γαλλία στην αρχή της δεκαετίας του 1880 αυξήθηκε κατακορυφα. Από τη στιγμή εκείνη κι έπειτα, ενταθηκε αλόγιστα η σταφιδοπαραγωγη, με όλο και περισσότερους μικροκαλλιεργητες να παράγουν σταφίδα, χρεωνομενοι μέχρι τ' αυτιά, με την φρουδα ελπίδα ότι η γαλλική ζήτηση θα κρατούσε για πάντα.
Φυσικά τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν έτσι. Τα γαλλικά αμπέλια ανεκαμψαν το 1890 και παράλληλα η Γαλλια, παίρνοντας φορολογικά μέτρα εναντίον των εισαγωγών, ουσιαστικά απέκλεισε την ελληνικη σταφίδα από τη γαλλική αγορά (τρομερό πλήγμα, αν υπολογίσει κανείς ότι η μισή εκ της συνολικής εξαγομενης ποσοτητας σταφίδας κατέληγε στη Γαλλία), άνοιξε κι η αγορά της Καλιφόρνια κι έτσι η ελληνική σταφίδα έμεινε στ' αζήτητα. Η σταφιδική κρίση, που κράτησε μέχρι το τέλος του αιώνα, επιδεινωσε την εύρεση συναλλαγματος πράγμα που συνέβαλλε στη χρεοκοπία του 1893. Είχε όμως και κοινωνικές συνέπειες καθώς οι αγρότες έχασαν τις περιουσίες τους από τις τράπεζες...
Πόσα χρόνια τώρα ακούμε για αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου... Να λοιπόν που ένας μικροοργανισμός έρχεται να κάνει αυτή τη συζήτηση πιο επίκαιρη από ποτέ. Να σημειώσω, βέβαια, ότι και τότε η συζήτηση για αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου κατέληξε στο να αλλάξει η μονοκαλλιέργεια από τη σταφίδα στον καπνό...
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου