Επικοινωνιακή κοπτοραπτική

Να πω κάτι και πέστε να με φάτε: έχω βαρεθεί να ακούω, όποτε κάνω το λάθος κι ανοίγω τηλεόραση την ώρα των δελτίων, τους ατελείωτους λιβανωτούς για τον Τσιόδρα. Προσέξτε: αυτό δεν είναι μομφή για το συμπαθέστατο καθηγητή. Άλλα έχω να του προσάψω, που θα τα διαβάσετε παρακάτω. Αυτό που με ερεθίζει (not in a good way) είναι η συντονισμένη προσπάθεια των ΜΜΕ, κυρίως των καναλιών, να εξυψώσουν τον κ. καθηγητή και, μαζί μ' αυτόν, την κυβερνητική απάντηση στην κρίση. Ποιος θα τολμήσει τώρα να αμφισβητήσει την κυβερνητική ρητορική;  (το έκανε η ΟΕΝΓΕ και τη θάψανε στα μιντιακά τρίσβαθα). Είναι σα να αμφισβητείς τον επιστήμονα, πατέρα, ψάλτη, Ολυμπιακό και, πάνω απ' όλα, άνθρωπο Σωτήρη Τσιόδρα. Πάει αυτό. 

Πάμε τώρα στο ζουμί. Αυτό λοιπόν που προσάπτω στον Τσιόδρα δεν είναι ότι είναι κακός επιστήμων, αλλά ότι την επιστημοσύνη του τη θέτει, συνειδητά ή ασύνειδα στην υπηρεσία της κυβερνητικής επικοινωνίας. Λειτουργεί σα νομιμοποιητικός καταλύτης στην κυβερνητική επικοινωνιακή στρατηγική. Συνήθως μένουμε σε όσα, πολύ αξιόλογα, λέει ο κ. καθηγητής. Όμως ο Τσιόδρας κι ο Χαρδαλιάς είναι τα δύο μέρη ενός όλου:  ο πρώτος μας βομβαρδίζει με μια εικόνα και ένα τύπο συμπεριφοράς που μας προκαλεί θετικά συναισθήματα, για να έρθει ο άλλος να μας προσγειώσει απότομα στη σκληρή πραγματικότητα. Ο καλός κι ο κακός μπάτσος. Ο ένας κόβει κι ο άλλος ράβει, εξ ου κι ο τίτλος. Κι εξηγούμαι. 

Έκατσα κι είδα προχτές την ενημέρωση για τον κορονοϊό (συνήθως διαβάζω αργότερα το δελτίο τύπου. Είναι συμφερότερο από άποψης χρόνου, ενώ μπορείς να μελετήσεις καλύτερα το κείμενο, που  έχει και τις ερωτήσεις των συντακτών υγείας, οι οποίες σχεδόν πάντα δεν παίζουν στη λάιβ μετάδοση). Την αρχή, όπως πάντα, έκανε ο συμπαθέστατος καθηγητής. Έδωσε τους τελευταίους αριθμούς που περιγράφουν την πανδημία στη χώρα και το εξωτερικό και έκανε σύσταση σε όσους πάσχουν από κάτι σοβαρό να μη φοβηθούν να πάνε στο νοσοκομείο. Έπειτα, με αφορμή τα κρούσματα στον οικισμό των Ρομά στη Λάρισα, είπε ότι ο πληθυσμός αυτός δεν είναι απειλή αλλά ευάλωτη ομάδα. Πραγματικά κι ειλικρινά, τοποθέτηση άξια συγχαρητηρίων. (βλ. εικόνα). Στη ζωντανή μετάδοση, όμως, ομολογώ ότι δεν εντόπισα αυτό που υπογράμμισα με κόκκινη γραμμή. "Τα  ε π ι λ ε κ τ ι κ ά  μέτρα". Επισήμανση που, σε άπταιστα σωληναριώτικα, τη λέμε foreshadowing, κοινώς προοικονομία. Δηλαδή, μας προϊδέαζε ο κ. καθηγητής για αυτό που θα ακούγαμε στη συνέχεια. 

Τη σκυτάλη πήρε ο εθνικός μας γελαδάρης, ο άνθρωπος που γίνεται σκληρός μαζί μας και γουστάρουμε, που σαλαγάει τα πλήθη ως βόδια, the myth, the legend, Νικ Hard-αλιάς. Μεταφέρω verbatim όσα είπε, με την υπογράμμιση δική μου:

"[...] έχει δοθεί εντολή να μεταφερθούν σε δομή εκτός καραντίνας, με υπόδειξη της επιστημονικής κοινότητας και των λοιμωξιολόγων μας, οι 20 θετικοί οι οποίοι παραμένουν, βέβαια, σε αυστηρή καραντίνα στη νέα δομή με εσωτερική και εξωτερική περίμετρο περιφρούρησης.

Ταυτόχρονα, σχεδιάζεται μεταφορά σε ξενοδοχείο, εκτός καραντίνας, πολιτών, κατοίκων της περιοχής, που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες και με υποκείμενα νοσήματα για καθαρά προληπτικούς λόγους."

Μας έκανε ταληράκια τα επιλεκτικά μέτρα που προανήγγειλε ο κ. καθηγητής. Τα 20 κρούσματα των Ρομά θα μεταφερθούν σε δομή με εσωτερική και εξωτερική περιφρούρηση, με σκοπό την αυστηρή καραντίνα, ενώ οι πολίτες σε ξενοδοχεία. Έτσι όπως το διατυπώνει ο εθνικός μας καουμπόι, μοιάζει η διακριτική μεταχείριση των Ρομά, με το μέτρο για αυστηρή καραντίνα μετά περιφρουρήσεως, να είναι σύσταση επιστημόνων. Αλλά αυτό είναι το λιγότερο. Έχουμε δει, στις περιπτώσεις επαναπατρισμού φοιτητών, και άλλες, ότι η καραντίνα των πιθανών φορέων του ιού περιφρουρείται. Οι έλεγχοι όμως σε αυτές τις περιπτώσεις ήταν, όπως ανέφερε κι ο ίδιος ο εθνικός μας καουμπόι τότε, δειγματοληπτικοί, δηλαδή τυχαίοι μέσα σε ένα δείγμα "επίφοβων" ατόμων. Βλέπουμε, λοιπόν, με τα επιλεκτικά μέτρα, επιβεβαιωμένα κρούσματα να μεταφέρονται από τον τόπο τους σε δομή, όχι νοσοκομείο. Γεγονός που, όσο πολυτελής κι αν είναι ο προορισμός, δεν παύει να αποτελεί μια κλιμάκωση στην αντιμετώπιση της πανδημίας.

Σίγουρα η περίπτωση των Ρομά είναι ιδιαίτερη, καθώς έχουν άλλα ήθη κι έθιμα. Αλλά, αντιμέτωποι καθώς είναι με τον κοινωνικό αποκλεισμό, αυτό το αίσθημα απομόνωσης το έχουν εσωτερικεύσει και επιδεικνύουν εκούσια ανυπακοή στους νόμους μιας πολιτείας που δεν τους δέχεται και δεν τους υπολογίζει ισότιμα ως πολίτες. Επομένως υπάρχουν αντικειμενικά προβλήματα στην επιτήρησή τους. 

Όμως, αναπόφευκτα γεννώνται κάποια ερωτήματα: Με τι κριτήρια αυτοί οι άνθρωποι μετατοπίστηκαν από τα σπίτια τους; (γιατί δε ζούσαν σε καταυλισμό όπως κυκλοφόρησε στα ΜΚΔ αλλά σε οικισμό εντός πόλεως). Κι αφού κρίθηκε αναγκαίο και πάρθηκε η απόφαση να χωριστούν από τον υπόλοιπο πληθυσμό, γιατί δε μεταφέρθηκαν σε νοσοκομείο παρά σε δομή με περιφρούρηση; Αν δεν αντέχει τον επιπλέον φόρτο εργασίας το πλησιέστερο στη Λάρισα νοσοκομείο αναφοράς, γιατί δε μεταφέρονται σε άλλα νοσοκομεία, όπως έχουμε ξαναδεί; Πού ακριβώς προβλέπεται πολίτες που νοσούν, ελαφριά ή βαριά, να μεταφέρονται σε δομές, κι όχι σε νοσοκομεία; Αν σήμερα αυτό γίνεται για μια πληθυσμιακή ομάδα με συγκεκριμένες ιδιαιτερότητες, ποιος μας εγγυάται ότι κάτι ανάλογο δε θα εφαρμοστεί και στο μέλλον σε άλλες ομάδες με διαφορετικές ιδιαιτερότητες; 

Κανείς από τους παρευρισκόμενους συντάκτες υγείας δεν ευαρεστήθηκε να ρωτήσει τον κ. Χαρδαλιά σχετικά. (Πού να τολμήσεις, να σου σκάσει κανά σκαμπίλι, να πεις το δεσπότη Παναγιώτη). Βέβαια, όλα αυτά τα ερωτήματα θα ήταν αχρείαστα αν είχαμε ένα ΕΣΥ που να στέκεται στα πόδια του • όχι ένα σύστημα που αν μένει όρθιο, αυτό οφείλεται στην αυταπάρνηση και τον επαγγελματισμό του προσωπικού του.

Ο μόνος δημοσιογράφος που ρώτησε κάτι σχετικό με το θέμα ήταν ο Δημήτρης Καραγιώργος, συντάκτης υγείας στο Έθνος και αρχισυντάκτης στο iatronet.gr. Η ερώτηση απευθύνθηκε στον Τσιόδρα, όχι τον Χαρδαλιά. Βέβαια, έτσι όπως διατυπώνεται, ξενίζει αρκετά, καθώς μιλάει για "εμπέδωση της Δημοκρατίας σε όλα τα μήκη και πλάτη της ελληνικής κοινωνίας" και για "ελλείμματα που έχουν επίπτωση στους επιδημιολογικούς δείκτες", σα να υπαινίσσεται ότι η ανευθυνότητα ορισμένων περιθωριακών που δεν εννοούν να παίξουν με τους κανόνες της Δημοκρατίας και να κάνουν του κεφαλιού τους θέτει σε κίνδυνο το σύνολο της κοινωνίας, και το κράτος, που έχει το  μονοπώλιο της νόμιμης βίας, οφείλει να προστατέψει τον εαυτό του και τους πολίτες επιβάλλοντας τη νομιμότητα. Λες και δεν υπάρχουν συστημικές αδικίες κι ανισότητες.. Maybe I'm reading too much into this... Δεν ξέρω... Ο Τσιόδρας αρκέστηκε σε μια πατερναλιστική απάντηση (βλ. όλη την ερώτηση και την απάντηση).

 

 Ίσως να με έχει βαρέσει η κλεισούρα κατακέφαλα και να βλέπω πράγματα που δεν είναι εκεί. Μπορεί η αντίδραση της κυβέρνησης στη συγκεκριμένη περίπτωση να είναι η ιδανική, το αυτό και για την επικοινωνία της, κι εγώ απλώς να είμαι ένας παράξενος που αρέσκεται στο να γκρινιάζει και να κάνει παράλογους συνειρμούς.. Πολύ πιθανό. 

Επειδή πλάτιασα, θα κλείσω με έναν προβληματισμό. Με βάση τα παραπάνω, σε τελική ανάλυση, τα ερωτήματα που πρέπει να απαντήσουμε, ο καθένας μέσα του και όλοι μαζί σαν κοινωνία, είναι τα εξής: σε μια περίοδο έκτακτης ανάγκης, είναι πολυτέλεια οι κοινωνικές ευαισθησίες; Η ασφάλεια και τα δικαιώματα είναι δυο αγαθά που σταθμίζονται στη ζυγαριά το ένα απέναντι στο άλλο; Πρέπει να συνηθίσουμε να χάνουμε χάριν του "γενικού καλού"; Και ποιος το ορίζει αυτό;